بارها شنيده ايم که دانش آموز يا دانشجويي مي گويد «ديگرحال و حوصله خواندن اين کتاب را ندارم» يا «آنقدر از اين کتاب خسته شده ام که قابل گفتن نيست» ويا «هرچقدرميخوانم مثل اينکه کمتر ياد مي گيريم» ويا «ده بار خواندم و تکرار کردم ولي بازهم ياد نگرفتم» به راستي مشکل چيست ؟ آيا براي يادگيري درس واقعا" بايد 10 بار کتاب را خواند ؟ آيا بايد دروس خود را پشت سرهم مرورکرد؟وآيا بايددهها بار درس راتکرارکردتا يادگرفت ؟ مطمئنا" اگر چنين باشد، مطالعه کاري سخت و طاقت فرسا است. اما واقعيت چيزي ديگر است. واقعيت آن است که اين گروه از فراگيران، روش صحيح مطالعه را نمي دانند و متاسفانه در مدرسه و دانشگاه هم چيزي راجع به چگونه درس خواندن نمي آموزند. يادگيري و مطالعه، رابطه اي تنگاتنگ و مستقيم با يکديگر دارند، تا جايي که مي توان اين دو را لازم و ملزوم يکديگر دانست. براي اينکه ميزان يادگيري افزايش يابد بايد قبل از هرچيز مطالعه اي فعال و پويا داشت.
شيوه صحيح مطالعه،چهار مزيت عمده زير را به دنبال دارد:
1- زمان مطالعه را کاهش ميدهد.
2- ميزان يادگيري را افزايش ميدهد.
3-مدت نگهداري مطالب در حافظه را طولاني تر مي کند.
4- بخاطر سپاري اطلاعات را آسانتر مي سازد.
براي داشتن مطالعه اي فعال و پويا نوشتن نکات مهم درحين خواندن ضروري است تابراي مرورمطالب،دوباره کتاب رانخوانده ودر زماني کوتاه ازروي يادداشت هاي خودمطالب رامرور کرد. 
يادداشت برداري، بخشي مهم و حساس از مطالعه است که بايد به آن توجهي خاص داشت. چون موفقيت شما را تا حدودي زياد تضمين خواهد کرد و مدت زمان لازم براي يادگيري را کاهش خواهد داد. خواندن بدون يادداشت برداري يک علت مهم فراموشي است.
شش روش مطالعه

• خواندن بدون نوشتن: روش نادرست مطالعه است. مطالعه فرآيندي فعال و پويا است وبراي نيل به اين هدف بايد از تمام حواس خود براي درک صحيح مطالب استفاده کرد. بايد با چشمان خود مطالب را خواند، بايد در زمان مورد نياز مطالب را بلند بلند ادا کرد و نکات مهم را يادداشت کرد تا هم با مطالب مورد مطالعه درگير شده و حضوري فعال و همه جانبه در يادگيري داشت و هم در هنگام مورد نياز، خصوصا" قبل از امتحان، بتوان از روي نوشته ها مرور کرد و خيلي سريع مطالب مهم را مجددا" به خاطر سپرد.
• خط کشيدن زير نکات مهم:اين روش شايد نسبت به روش قبلي بهتر است ولي روش کاملي براي مطالعه نيست چرا که در اين روش بعضي از افراد بجاي آنکه تمرکز و توجه بروي يادگيري و درک مطالب داشته باشند ذهنشان معطوف به خط کشيدن زير نکات مهم مي گردد.حداقل روش صحيح خط کشيدن زير نکات مهم به اين صورت است که ابتدا مطالب را بخوانند و مفهوم را کاملا" درک کنند و سپس زير نکات مهم خط بکشند نه آنکه در کتاب بدنبال نکات مهم بگردند تا زير آن را خط بکشند.
• حاشيه نويسي: اين روش نسبت به دو روش قبلي بهتر است ولي بازهم روشي کامل براي درک عميق مطالب و خواندن کتب درسي نيست ولي مي تواند براي يادگيري مطالبي که از اهميتي چندان برخوردار نيستند مورد استفاده قرار گيرد.
   خلاصه نويسي: در اين روش شما مطالب را مي خوانيد و آنچه را که درک کرده ايد بصورت خلاصه بروي دفتري يادداشت مي کنيد که اين روش براي مطالعه مناسب است و از روشهاي قبلي بهتر مي باشد چرا که در اين روش ابتدا مطالب را درک کرده سپس آنها را يادداشت مي کنيد اما بازهم بهترين روش براي خواندن نيست.
• کليد برداري:کليد برداري روشي بسيار مناسب براي خواندن و نوشتن نکات مهم است. در اين روش شما بعد از درک مطالب، بصورت کليدي نکات مهم را يادداشت مي کنيد و در واقع کلمه کليدي کوتاهترين، راحتترين،بهترين وپرمعني ترين کلمه اي است که با ديدن آن، مفهوم جمله تداعي شده و به خاطر آورده مي شود.
• خلاقيت و طرح شبکه اي مغز: اين روش بهترين شيوه براي يادگيري خصوصا" فراگيري مطالب درسي است.در اين روش شما مطالب را مي  خوانيد بعد از درک حقيقي آنها نکات مهم را به زبان خودتان و بصورت کليدي يادداشت مي کنيد و سپس کلمات کليدي را بروي طرح شبکه اي مغز مي نويسد (در واقع نوشته هاي خود را به بهترين شکل ممکن سازماندهي مي کنيد و نکات اصلي و فرعي را مشخص مي کنيد)تا در دفعات بعد به جاي دوباره خواني کتاب، فقط به طرح شبکه اي مراجعه کرده وبا ديدن کلمات کليدي نوشته شده بروي طرح شبکه اي مغز، آنها را خيلي سريع مرور کنيد. اين روش درصد موفقيت تحصيلي شما را تا حدود بسيار زيادي افزايش ميدهد و درس خواندن را بسيار آسان مي کند. و بازده مطالعه را افزايش ميدهد.
• بکارگيري شرايط مطالعه يعني بهره وري بيشتر از مطالعه: 
  شرايط مطالعه، مواردي هستند که با دانستن، بکارگيري و يا فراهم نمودن آنها، مي توان مطالعه اي مفيدتر با بازدهي بالاتر داشت و در واقع اين شرايط به شما مي آموزند که قبل از شروع مطالعه چه اصولي را به کار گيريد، در حين مطالعه چه مواردي را فراهم سازيد و چگونه به اهداف مطالعاتي خود برسيد و با دانستن آنها مي توانيد با آگاهي بيشتري درس خواندن را آغاز کنيد و مطالعه اي فعالتر داشته باشيد:

آغاز درست:براي موفقيت در مطالعه،بايد درست آغازکنيد. برنامه ريزي: يکي از عوامل اصلي موفقيت، داشتن برنامه منظم است. سلامتي و تندرستي: عقل سالم در بدن سالم است.

تغذيه مناسب: تغذيه صحيح نقش مهمي در سلامتي دارد. 

ورزش: ورزش کليد عمر طولاني است. خواب کافي: خواب فراگيري و حافظه را تقويت مي کند.

درک مطلب:آنچه در حافظه بلند مدت باقي مي ماند، يعني مطالب است. 

چند توصيه مهم که بايدفراگيران علم ازآن مطلع باشند

 حداکثر زماني که افراد مي توانند فکر خود را بروي موضوعي متمرکز کنند بيش از 30 دقيقه نيست، يعني بايد سعي شود حدود 30 دقيقه بروي يک مطلب تمرکز نمود و يا مطالعه داشت و حدود 10 الي 15 دقيقه استراحت نمود سپس مجددا" با همين روال شروع به مطالعه کرد.

پيش از مطالعه از صرف غذاهاي چرب و سنگين خودداري کنيد. و چند ساعت پس از صرف غذا مطالعه نمائيد چون پس از صرف غذاي سنگين بيشتر جريان خون متوجه دستگاه گوارش ميشود تا به هضم و جذب غذا کمک کند و لذا خونرساني به مغز کاهش مي يابد و از قدرت تفکر و تمرکز کاسته ميشود. همچنين غذاهاي آردي مثل نان و قندي قدرت ادراک و تمرکز را کم مي کند نوشابه هاي گازدارهم همينطور هستند.

ذهن آدمي با هوش است اگر يادداشت برداريد خود را راحت از حفظ و بياد سپاري مطالب مي کند و نيز همزمان نمي توانيد هم مطلبي را بنويسيد و هم گوش دهيد. پس در حين مطالعه لطفا" يادداشت برداري ننمائيد.

موفق باشید.

پایگاه اطلاع رسانی دفتر مقام معظم رهبری

پایگاه اطلاع رسانی ریاست جمهوری

مجلس شورای اسلامی

درگاه ملی قوه قضائیه

خدمات الکترونیکی ایران

یایگاه اطلاع رسانی دولت

سامانه قوانین و مقررات

وزارت آموزش و پرورش

سیستم قدیمی

سیستم جدید

بازنشستگان

صندوق ذخیره فرهنگیان

اداره کل چاپ و توزیع کتب درسی

شبکه ملی مدارس

اداره کتابخانه و مرکز اسناد وزارت آموزش و پرورش

سند تحول بنیادین آموزش و پرورش