|
نارسانویسی
اختلال نارسانویسی چیست و چه کودکانی نارسانویس هستند؟
معمولا مشکلات نوشتن، در بین کودکان با صدمات مغزی، کودکان با آسیب های مغزی و کودکان با نارسایی های ویژه یادگیری دیده می شود.
از اصطلاح دیس گرافی برای کودکانی که علیرغم هوش طبیعی، بسیار بد می نویسند، استفاده می گردد.
فرایند نوشتن فراگرد فکری پیچیده ای است که نیاز به فعالیت اعصاب نواحی مختلف مغز داشته و از عینی ترین مهارت های ارتباطی است که مستقیما قابل مشاهده ، ارزیابی و نگهداری می باشد .نوشتن به ادراک صحیح الگوهای نمادی ترسیمی نیاز دارد و مستلزم مهارت های دیداری –حرکتی بسیار گسترده ای است که نیاز به دیدن با چشم، هماهنگی حرکات چشم، هماهنگی حرکات ظریف چشم و دست، مهارت عضلات بازو و دست و انگشتان و داشتن حافظه ی دقیق دیداری و حرکتی از حروف و واژه های نوشتاری دارد.
نارسانویسی ممکن است منعکس کننده اشکالات زیر بنایی دیگری نیز باشد.این اشکال ممکن است بازتابی از مشکلات حرکتی ظریف باشد، یعنی کودک قادر به جنبش حرکتی لازم برای نوشتن یا رونویسی کردن از روی حروف یا شکل های نوشتاری به نحو موثر نباشد. دانش آموز ممکن است قادر نباشد درون داد اطلاعات دیداری را به برون داد جنبش های ظریف حرکتی تبدیل کند و یا ممکن است در فعالیت هایی که مستلزم داوری هایی حرکتی – فضایی است مشکل داشته باشد.
مشکلات نارسانویسی در برخی کودکان وقتی نمایان می شود که نمی توانند تکلیف دیداری فاصله دور، یعنی حروف یا واژه ای را از روی تخته سیاه به تکلیف دیداری نزدیک ، یعنی نوشتن روی کاغذ تبدیل کنند.برخی کمبودها ممکن است مربوط به ضعف مهارت های حرکتی، نقص ادراک دیداری حروف و واژه ها و اشکال در به خاطر سپاری نقش های دیداری باشد. آموزش ضعیف نیز ممکن است به بد خط نویسی منتهی گردد.
عمده ترین عللی که برای نارسانویسی و دشواری در نوشتن املای کلمات ذکر می شود عبارتند از:
-عدم توجه و دقت
-ضعف مهارت های حرکتی
-اختلال در ادراک بینایی حروف و کلمات
-ضعف حافظه بینایی و شنوایی
-دشواری در انتقال اطلاعات از یک کانال حسی به کانال حسی دیگر یا در پیوندهای حسی
-انتزاعی بودن مطالب
راهبردهای آموزشی جهت درمان و رفع مشکل:
تمرینات مرحله اول
جهت تقویت مهارت های دیداری –حرکتی فعالیت های زیر پیشنهاد می شود:
o انداختن توپ در حلقه مینی بسکتبال
o ماهیگیری با استفاده از قلاب های آهنربایی
o کوبیدن میخ
o پرتاب توپ چسبانک به سوی هدف
o پرتاب دارت به سوی هدف
o انداختن حلقه های پلاستیکی دور چوبی که به صورت عمودی قرار گرفته است.
o بازی توپ با راکد
o بازی بولینگ
o پیچاندن نخ دور قرقره
o حمل یک استکان پر از آب به صورتی که هنگام راه رفتن آب نریزد.
o حمل یک زنگوله به صورتی که هنگام راه رفتن به صدا در نیاید.
o تیله بازی
o پرتاب توپ
o بازی یک قل دو قل
o درست کردن اشکال مختلف با استفاده از خمیر بازی
o حمل کتابی که بر روی سر قرار گرفته ، بدون این که در هنگام راه رفتن از روی سر بیافتد.
o گرفتن یک قاشق چایخوری در دست در حالیکه یک توپ تخم مرغی درون آن است و حمل آن به شکلی که هنگام راه رفتن توپ به زمین نیافتد.
o تمرینات دوخت(دوخت کوپلن و یا استفاده از صفحات دوز)
o باز و بسته کرد پیچ و مهره در اندازه های مختلف(ریز و درشت)
o قیچی کردن کاغذهای باطله
o مچاله کردن کاغذ روزنامه
o باز و بسته کردن دکمه های لباس،بندکفش و زیپ
o حرکت انگشتان دست به فرمان مربی
تمرینات فوق باعث ایجاد هماهنگی بین چشم و دست کودک و تقویت عضلات کوچک و بزرگ دست وی خواهد شد.
تمرینات مرحله دوم
* تعدادی نقطه روی تخته وایت برد بگذارید. نقطه ها را شماره گذاری کنید. از کودک بخواهید با توجه به شماره ها نقطه ها را به هم متصل کند.
* ازکودک بخواهید با یک دست روی تابلو دوایری ترسیم کند.(در جهت حرکت عقربه های ساعت)
* از کودک بخواهید به فرمان شما روی تابلو اشکال هندسی مختلفی را ترسیم کند.
* ازکودک بخواهیدباچشمان بسته خط راست،حروف یا اعداد را به فرمان شما روی تابلو بنویسد.
* از کودک بخواهید روی تابلو خطوط منحنی در ابعاد بزرگ و پیوسته ترسیم کند.
* از کودک بخواهید روی تابلو خطوط شکسته در ابعاد بزرگ ترسیم کند.
مرحله سوم
آمادگی جهت تمرینات مداد-کاغذی
قبل از شروع تمرینات نوشتن ، توجه به نکات زیر ضروری است:
o به وضعیت نشستن کودک هنگام نوشتن توجه کرده و آن را اصلاح کنید. او باید بتواند روی صندلی کاملا راحت بنشیند . ارتفاع میز تحریر باید با صندلی و با قد کودک متناسب باشد به گونه ای که کودک بتواند هر دو ساعد خود را به راحتی روی میز قرار دهد.
o کاغذ یا دفتری که در آن می نویسد تقریبا راست باشد ،بدین معنی که لبه کاغذ با لبه پایین میز تحریر، زاویه ای حدودا 15 درجه داشته باشد.
o نحوه مداد دست گرفتن دانش آموز باید صحیح باشد. مداد باید بین انگشت شصت و انگشت اشاره قرار گرفته و از بالای قسمت تراشیده شده گرفته شود.
o در مورد کودکانی که در گرفتن مداد دشواری دارند توصیه می شود که مداد را داخل توپ گلف یا پینگ پنگ یا گل رس نمایید. برای گرفتن مداد، کودک را تشویق کنید که توپ را بین انگشت وسط و شصت خود بگیرد. مداد مناسب برای این کودکان باید کلفت تر ، بزرگتر و نوک قلم نرم باشد.
o .از مداد پررنگ و نرم استفاده شود و وقت داشته باشید و در تمام مدت انجام تمرینات ضخامت نوک مداد زیاد نشود.
o نمرینات به آرامی و دقت انجام شود و از سرعت عمل در ابتدای کار خودداری گردد.
تمرینات مرحله چهارم
از این مرحله تمرینات خاص نوشتن آغاز می گردد که از ساده به مشکل طرح ریزی شده است:
1- از کودک بخواهید دستش را درون گواش کند و به دلخواه روی برگه نقاشی کند.
2-از کودک خود بخواهید دستش را درون رنگ گواش کند و حروف الفبا را با انگشت بنویسد.
3- کف یک سینی را با نمک یا شن بپوشانید و از کودکتان بخواهید کلماتی را به فرمان یا دلخواه خود درون سینی بنویسد.
4- با استفاده ازکاموا کلماتی را روی کاغذ بنویسید از کودکتان بخواهید با چشمان بسته کلمات را لمس نموده و تشخیص دهد.
5-شابلون اشکال هندسی را روی صفحه کاغذ بگذارید. از کودک بخواهید شکل مورد نظر را با مدادرنگی روی کاغذ ترسیم کند.سپس الگو را بردارید و بعد بگوید چه شکلی را ترسیم نموده است.
6-شابلون حروف را روی صفحه کاغذ بگذارید . از کودک بخواهید حرف را با مدادهای رنگی مختلف روی کاغذ ترسیم کند.پس از ترسیم هر یک از حروف الگو را برداشته بگوید که چه حرفی را نوشته است.
7- شابلون اعداد را روی صفحه کاغذ بگذارید . از کودک بخواهید عدد را با مدادهای رنگی مختلف روی کاغذ ترسیم کند.پس از ترسیم هر یک از اعداد الگو را برداشته بگوید که چه عددی را نوشته است.
8- از کودک خود بخواهید جعبه مداد رنگی های خود را بردارد و با انتخاب رنگ های متنوع روی صفحه خط خطی کند( خطوط منحنی و درهم )
9-از کودک خود بخواهید جعبه مداد رنگی های خود را بردارد و با انتخاب رنگ های متنوع روی صفحه خط خطی کند( خطوط شکسته و درهم )
10-از کودک بخواهید اشکال و حروف و اعداد زیر را بر روی برگه ی نازکی که بر روی این صفحه می گذارید کپی کند.
بهبود مهارت نوشتن
مهمترین ماده درسی که مهارت نوشتن را بر عهده دارد املای فارسی است املا در لغت به معنی پرکردن ، برسرجمع گفتن ، تقریر کردن مطالبی تا دیگری آن را بنویسد ،است .
در زبان فارسی کلمه ای معادل املاء ودیکته نداریم ، ولی می توان / از برنویسی/یا/گفتار نویسی/را جایگزین کلمه املاء یا دیکته کنیم . منظور این است که شخص گفته های دیگران را بدون دید آن کلمات بنویسد .با توجه به این که درس املاء بنای علمی در یا دگیری سایر دروس است وتوجه به این مهم یکی از ضروریات نظام آموزشی ماست واز طرفی روشها متداول املاء نمی تواند راه گشای مشکلات آموزشی در این درس باشد لذا سعی شده است چندین روش متنوع وجالب برای املاء وتصحیح آن ارائه گردد.
1) املاء بصورت گروهی به این شکل که بچه ها را به گروههای 5 یا6 نفری تقسیم می کنند ودر هر گروه ، هر خط را یک نفر از گروه می نویسد ودرانتها نمره گروهی می دهیم وآن املاء را درپوشه کار گروهها قرار می دهیم .
2) هر گروه یک متن املاء باکمک تمام اعضاءگروه خود می نویسد وما املای همه گروها را جمع آوری کرده ومی خوانیم وسپس یا بهترین متن دیکته را به کل کلاس می گویم ویا از هر گروه یک پاراگراف انتخاب کرده ودیکته تلفیقی تهیه کرده وبه کل کلاس می گوییم در این صورت متن دیکته را بچه ها انتخاب کرده اند.
3) بچه ها را گروه بندی می کنیم وسپس هر گروه متن دیکته ای را می نویسد وبرای گروه دیگر می خواند تا آن گروه بنویسد . دیکته گروه به گروه نام دیگر این دیکته است.
4)در روش دیگر باز بچه ها در گروههای 5-6 نفری تقسیم می شوند 10 کلمه مهم از درس انتخاب می کنیم واز بچه ها در گروهها می خواهیم که هر کدام جمله ای را در ارتباط با درس بنویسند واز بچه ها در گروههای می خواهیم که هر کدام جمله ای رادر ارتباط با درس بنویسدواز کلمات مهم مورد نظر استفاده کنند وهر گروه جملات خود را درکنار هم گذاشته ویک متن کوتاه وزیبا بسازد.
5) در مواقعی که شاگردی ضعیف است ودر املاء پیشرفت چندانی ندارد می توان در هنگام دیکته دانش آموزضعیف را کنار دانش آموز قوی نشاند تا بعضی از لغات را که برایش مشکل است با مشورت بنویسد .در نتیجه دانش آموز ضعیف هم آن لغت رابه خوبی به ذهن می سپارد وهم باافت نمره به طور مکرر مواجه نمی شود البته این روش نباید به طور تکرار وهمیشگی باشد.
6) در هنگام تصحیح کردن املاء معلم صحیح لغات را نمی نویسد ودانش آموزان خودشان درست لغات را از کتاب پیدا می کنند وبعد ما به آن املاء نمره می دهیم یعنی ابتدا دور کلمات اشتباه خط می کشیم و صحیح آنها را بچه ها می نویسند ومابه صحیح نوشتن نمره می دهیم.
7) روش دیگر این است معلم بهتر است که متن دیکته قبل ازا ملاء برای بچه ها بخواند ولی بچه ها چیزی ننویسند .وتنها گوش دهند
8 ) بعد از املا ء هم باید متن مجدد خوانده شود یعنی در هر املاء کل متن باید سه بار خوانده شود
9) در صورت دیگر املاء می توان شفاهی دیکته را خواند وبچه ها لغات مهم آن را هجی کنند ودر هوا بنویسند
10) نوع دیگر املاء می نوان چنین باشد که شاگرد پشت سری کلمات را روی پشت فرد جلوی بنویسد وشاگرد جلوی از روش حرکت انگشت فرد عقبی بتوان لغات را بفهمد که بفهمد وبنویسد که این یک نوع بازی واملاء است
11) در روش دیگر به بچه ها می گویم روزنامه را با خود به کلاس بیاورند ولغات را ببرند واز لغات بریده شده یک بند املاء برای ما درست کنند وبر روی ورقه بچسبانند.
12) می توان املاء را به صورت پلی کپی بدون نقطه ، بدون تشدید یا بصورت ناقص به دانش آموزا ن داد تا آنان در جایی مناسب نقطه بگذارند ویا تشدید قرار دهند
13)می توان دیکته را به صورت لغات صحیح و غلط در کنا ر هم قرار داد تا بچه ها کلمه غلط را خط بزنند
14) روش دیگر املا ء می تواند به صورت تصویری باشد یعنی شکل را به دانش آموزان بدهیم تا املاءصحیح بنویسند.
15) املاء تقویت حافظه : بدین صورت که معلم متنی را روی تخته می نویسد وسپس متن را برای دانش آموزا ن می خواند وسپس بر روی نوشته هایش پرده می کشد وبچه ها باید هر آنچه از متن فهمیدند را بنویسند
16) روش دیگری می تواند استفاده از آییینه باشد .کلمات را برعکس می نویسیم وبچه ها با آیینه درست آن را بنویسند .ویا صحیح آن را بخوانند.
17)دیکته آبکی :روش دیگری استفاده ازآب ومحیط حیاط مدرسه است .بدین ترتیب که بچه ها بصورت انفرادی ویا گروهی باخود آب پاش به مدرسه می آورند وبا آب دیکته را روی زمین بنویسند وگروهی نوشته های خود را تصحیح کنند.
18)روش دیگر در تصحیح املاء این است که دانش آموزان با اشتباهات خود جمله بسازند ویا دیکته به صورت جمله سازی از لغات مهم درس باشد .
19) کلمات مهم یا مشکل درس را روی پارچه بنویسید وسپس با خمیر ویانخ وسوزن کلمات را بسازند ویا بدوزد که دراین صورت املاء باهنروبازی توامان می شود.
20) دانش آموزان از اشتباهات خود در املاء کلمات هم خانواده متضاد ویا هم معنا بنویسند.
21) برای آشنایی دانش آموزان با انواع صداها ولهجه ها در هنگام دیکته گفتن واز این که بچه ها تنها به صدا ولحن معلم خود خونگیرد معلم می تواند ازاطرافیان خود بخواهد تا متن املاءرابرروی نوار بخواند وصدای خود را ضیط کنند وسپس آن متن را به کلاس بیاوردوبچه ها از روی آن نوار دیکته بنویسند ودر هنگام ارزشیابی پایانی ویا هر زمان دیگر بچه ها دچار مشکل نشنوند.
22) همکاران معلم می توانند در املاهای کلاسی جای خود را تعویض کنند وبه بچه های کلاسهای دیگر املاء بگویند تا بچه ها با انواع صداها ولحن وگویش در دیکته آشنا شوند.
23) دانش آموزان می توانند به والدین خود دیکته بگویند ووالدین در املای خود چند کلمه را اشتباه بنویسند تا بچه ها آنها را تصیح کنند وبه پدر ومادر خود نمره دهند
24) بچه ها می توانند به معلم خود دیکته بگویند .هر گروه یک پاراگراف به معلم بگویند ودر انتها گروهها ورقه معلم را تصحیح کنند ویا هر گروه پاراگراف مخصوص به خود را صحیح کنند البته بهتر است معلم چند کلمه را عمدا اشتباه بنویسد.
25) برای والدین بی سواد فرزند می تواند صدای خود را ضبط کند واز روی صدای خود به خودش دیکته بگوید یعنی صدای ضبط شده خود را جایگزین صدای اولیا ء خود که بی سواد هستند بنماید
26) یکی دیگر از روشها ی برای تصحیح املاء این است .که می توان املاء را به بچه ها دادتا تصحیح کنندولی در نهایت نمره نهایی را معلم بدهد ویا دانش آموزان تصحیح کننده با مداد کنار دفتر فرد نمره خود را با نمره ای که دانش آموزان داده مقایسه کنند.
27) معلم لغاتی را بر روی مقوا را به تخفیف نصب می کند وزمان کوتاهی وقت می دهد . تا دانش آموزان کلمات را به دقت نگاه کنند وسپس مقوا راجمع می کند در این جا بچه ها هر آنچه از لغات در ذهنشان مانده است را می نوینسد وما لغات وکلمات آنان را نصحیح می کنیم تا دقت آنان سنجیده شود.
28) دانش آموز املاء رادر هوا بنویسند وما هم در هوا تصحیح کنیم نه با قلم وری کاغذ
29)روش دیگر املاء که همراه با بازی هم است این است که دانش آموزان گچ روی زمین مدرسه وحیاط مدرسه دیکته بنویسند وسپس حیاط را دسته جمعی بشویند تا آثار گچ حیاط مدرسه راکثیف نکند .
30) معلم می توانداملاء را بر روی چندین کارت بنویسد واین کارتها را بین گروهها تقسیم شود تا تمام گروهها کارت را ببیند وسپس کارتها را جمع کرده واز روی آنها دیکته بگویند
+ نوشته شده در یکشنبه هفدهم مهر ۱۳۹۰ساعت 16:24 توسط حمید رضا افشاری
|
|
